Strona główna POU
Strona główna   Publicystyka
Polska w strefie euro
POU - Zarządzanie Zmianami
Wersja do druku
 

Część II. Skutki mikroekonomiczne (dla przedsiębiorstw i konsumentów)

Konsekwencje dla przedsiębiorstw
Analizując konsekwencje konwersji złotego na wspólną walutę europejską dla krajowych przedsiębiorstw należy mieć świadomość, że już samo pojawienie się euro jako waluty krajów Unii Walutowej przyniosło wiele korzyści polskim firmom biorącym udział w wymianie handlowej z krajami strefy euro.
Przede wszystkim, możliwość posługiwania się jedną walutą zamiast kilkoma czy kilkunastoma walutami narodowymi zredukowała koszty pono-szone przy zakupie i sprzedaży tych walut. Jednocześnie zmniejszyły się koszty transakcji zabezpieczających ryzyko kursowe.
Wprowadzenie wspólnej waluty w kra-jach UGW pozwoliło krajowym firmom na zastąpienie rachunków prowadzo-nych w kilku różnych walutach jednym rachunkiem – w euro. Zmniejszyło to koszty prowadzenia rachun-kowości oraz uprościło zarządzanie nadwyżkami środków. W kon-sekwencji przedsiębiorstwa mogły również poczynić pewne oszczę-dności poprzez racjonalizowanie zatrudnienia w pionach księgowo-finansowych.
Z uwagi na niskie oprocentowanie euro stało się dla polskich przedsiębiorców atrakcyjną walutą finansowania działalności, po-przez zaciąganie kredytów dewizowych lub denominowanych w euro. Jednak przedsiębiorcy posiadający kredyty w euro narażeni są na ryzyko walutowe.
Ponadto wprowadzenie jednolitej waluty w krajach Unii Monetarnej do-prowadziło do większej przejrzystości cenowej, co ułatwia polskim przedsiębiorcom wybór korzystniejszych cenowo ofert importowych.
 
Korzyści
Bezpośrednim efektem zastąpienia złotego wspólną walutą europejską będzie eliminacja ryzyka walutowego w stosunku do euro [10].
Ryzyko walutowe (kursowe) to niebezpieczeństwo niekorzystnej zmiany kursu walutowego (wzrostu lub spadku ceny jednej waluty wyrażonej w innej), w następstwie którego może nastąpić zmniejszenie należności lub wzrost zobowiązań wyrażonych w walutach obcych w przeliczeniu na walutę krajową [11].
Na ryzyko kursowe są szczególnie narażone firmy, które prowadzą wy-mianę towarów i usług z zagranicą lub dokonują transakcji pożycz-kowych i kapitałowych na międzynarodowym rynku. Zwłaszcza, gdy transakcje te zawierane są w warunkach kredytowych (czyli, gdy wys-tępuje rozbieżność czasowa między momentem powstania należności czy zobowiązań w walucie obcej a momentem ich realizacji).
W wyniku aprecjacji (wzrostu wartości) waluty krajowej w stosunku do waluty obcej będącej walutą fakturowania i rozliczania transakcji zagranicznych zmniejszają się przychody eksporterów [12], a także zmniejszają zobowiązania importerów w przeliczeniu na walutę krajową. Zmniejsza się zatem opłacalność krajowego eksportu, nato-miast zwiększa – importu. Sytuacja ta wygląda odwrotnie w przypadku deprecjacji (spadku wartości) waluty krajowej w stosunku do waluty zagranicznej – rośnie opłacalność krajowego eksportu, zmniejsza się – krajowego importu.
Na eliminacji ryzyka walutowego w stosunku do euro zyskają przede wszystkim polskie przedsiębiorstwa prowadzące wymianę handlową z krajami należącymi do obszaru jednowalutowego oraz te firmy, dla których euro jest walutą fakturowania i rozliczania transakcji zagra-nicznych. Likwidacja ryzyka kursowego w stosunku do euro spowoduje wyeliminowanie możliwości poniesienia przez przedsiębiorstwa uczestniczące w handlu z krajami Unii Walutowej strat spowodo-wanych niekorzystnymi zmianami kursu złotego do euro [13].
Należy pamiętać, że Unia Europejska (w tym obszar euro) jest naj-ważniejszym partnerem handlowym Polski. Według Głównego Urzędu Statystycznego, w 2005 r. 54,2% polskiego eksportu i 50,1% krajo-wego importu przypadało na państwa należące do strefy euro (tab. 1). Co więcej, większość transakcji handlowych polskich przedsiębiorstw rozliczana jest w euro. W 2004 r. ponad 70% wpływów eksportowych polskie firmy otrzymały w euro. Wspólna walu-ta była również dominującą walutą w płatnościach importowych [14].

Z całą pewnością posiadanie tej samej waluty, co główni partnerzy handlowi ułatwi prowadzenie handlu oraz zwiększy możliwości jego rozwoju.
Eksport
2004 r.
2005 r.
UE
79,2%
77,2%
w tym strefa euro
56,3%
54,2%
Import
2004 r.
2005 r.
UE
68,3%
65,6%
w tym strefa euro
52,1%
50,1%
Tab 1. Udział UE oraz strefy euro w polskim handlu zagranicznym w 2004 i 2005 r.
Źródło: Zestawienie własne na podst. Obroty handlu zagranicznego ogółem i według krajów I-XII 2005 r., www.stat.gov.pl
Likwidacja wahań kursów walut obniży niepewność przedsiębiorstw prowadzących wymianę handlową z krajami strefy euro co do przyszłego poziomu przychodów i kosztów. Niepewność związana z ryzykiem zmian kursów walut powoduje trudności w podejmowaniu decyzji o dalszym horyzoncie czasowym. Zredukowanie niepew-ności co do przyszłego poziomu przychodów i kosztów umożliwi przedsiębiorcom ustalanie długookresowych strategii działania, zwiększy trafność podejmowanych decyzji inwestycyjnych oraz przyczyni się do bardziej efektywnej alokacji kapitału.
Ponadto, dzięki przystąpieniu Polski do Unii Walutowej, wyeli-minowane zostaną koszty transakcyjne w odniesieniu do euro. Koszty te można podzielić na dwie grupy. Do pierwszej z nich należą bezpośrednie koszy finansowe. Mają one formę marży między kursem kupna i sprzedaży obcej waluty, opłat towarzyszących operacjom wymiany oraz kosztów zabezpieczania się przed ryzykiem kursowym. Druga grupa obejmuje koszty administracyjne ponoszone przez podmioty gospodarcze w wyniku zaangażowania środków w działal-ność związaną z prowadzeniem operacji walutowych. Są to koszty zarządzania ryzykiem walutowym, dodatkowe nakłady na sprawozdaw-czość finansową, koszty alternatywne z tytułu mniejszej efektywności zarządzania środkami pieniężnymi rozproszonymi na różnych ra-chunkach bankowych oraz dłuższego czasu trwania transferu walut obcych [15]. Bez wątpienia eliminacja kosztów transakcyjnych obniży koszty działalności gospodarczej przed-siębiorstw uczestniczących w handlu z krajami strefy euro.
Warto zwrócić uwagę, że niekwestionowana korzyść dla przed-siębiorców w postaci eliminacji kosztów transakcyjnych będzie kosz-tem dla banków. Krajowe banki utracą przychody w postaci sprzeda-ży/zakupu euro, prowizji od przewalutowania, wysokich opłat pobie-ranych za transfer pieniędzy do krajów strefy euro oraz transakcji zabezpieczających ryzyko walutowe w stosunku do euro. Banki są jednak podmiotami silniejszymi kapitałowo i w zakresie rentowności niż przedsiębiorstwa (zwłaszcza mikro, małe i średnie), dlatego korzyści z likwidacji kosztów wymiany euro na złotego i odwrotnie w ogólnym rozrachunku będą większe niż utrata dochodów z tego tytułu przez banki.
Efektem wprowadzenia będzie cenowa przejrzystość rynku. Ceny w Polsce zostaną wyrażone w tej samej walucie, co ceny w krajach Unii Walutowej. Przedsiębiorcom łatwiej będzie porównywać oferty zagranicznych dostawców i odbiorców oraz wybierać te najko-rzystniejsze. Z drugiej strony cenowa przejrzystość rynku uwidoczni różnice cen jednakowych produktów w poszczególnych krajach, ułatwiając konsumentom wybór najkorzystniejszego cenowo miejsca zakupu. Przedsiębiorcy posiadający wysokiej jakości produkty i usługi w konkurencyjnych cenach zyskają nowych klientów. Pozostali przedsiębiorcy, chcąc pozostać konkurencyjnymi, będą zmuszeni do obniżenia cen oraz poprawy jakości oferowanych produktów i usług.
Z chwilą akcesji Polski do strefy euro rynki traktowane do tej pory jako zagraniczne staną się tak samo dostępne jak rynek Polski. Wprowa-dzenie euro stworzy polskim przedsiębiorstwom, aktywnym dotąd na rynku krajowym, niepowtarzalną okazję do rozszerzenia obszaru działalności na rynki krajów Unii Walutowej. Z drugiej strony eliminacja ryzyka walutowego sprawi, że rynek polski stanie się atrakcyjniejszym dla przedsiębiorstw ze strefy euro. Dla firm krajowych oznacza to wzmożoną konkurencję. Z drugiej strony istnienie bariery w postaci zmiennego kursu wymiany złotego wobec euro, powstrzymującej zagraniczną konkurencję, pozwala na obecność na polskim rynku mało efektywnych firm oraz przyczynia się do nieoptymalnego wykorzystania czynników produkcji. Zatem wzrost konkurencji powinien spowodować lepszą alokację pracy oraz kapitału oraz efektywniejsze wykorzystanie dostępnych zasobów.
Przyjęcie euro wpłynie nalepsze postrzeganie krajowych przedsię-biorców jako partnerów handlowych. Pozostawanie Polski poza obszarem euro czyni krajowe przedsiębiorstwa mniej atrakcyjnymi partnerami do współpracy handlowej i kapitałowej w porównaniu z przedsiębiorstwami znajdującymi się wewnątrz euro.
Jedną z największych korzyści przystąpienia Polski do Unii Walutowej będzie obniżenie krajowych stóp procentowych. Stopy pro-centowe w całej strefie euro są takie same – znacznie niższe niż w Polsce [16]. Obniżenie stóp procentowych spowoduje spadek opro-centowania kredytów [17]. Kredyty oferowane przez banki krajowe powinny być tańsze również ze względu na większą konkurencję ze strony banków Unii Walutowej. Po przyjęciu przez Polskę euro kredytobiorcy, bez dodatkowego ryzyka będą mogli zaciągać kredyty w euro we wszystkich krajach Unii Walutowej. Ponadto zwiększona konkurencja przyczyni się do wzrostu jakości oferowanych usług oraz rozwoju nowych produktów bankowych.
Z chwilą przystąpienia Polski do strefy euro uzyskamy pełny dostęp do jednego z największych rynków finansowych na świecie. Dla krajowych firm oznacza to nowe, korzystniejsze cenowo możli-wości pozyskania kapitału. Szerszy dostęp do źródeł finansowania działalności oraz niższy koszt uzyskania środków finansowych stworzy możliwości rozwoju wielu polskim przedsiębiorstwom.
Fundusze emerytalne, powiernicze, towarzystwa ubezpieczeniowe oraz zarządzający inwestycjami w firmach, którzy dotąd ze względów regulacyjnych musieli inwestować głównie w krajowe papiery wartoś-ciowe, będą mieli swobodę inwestowania w papiery wyemitowane w całej strefie euro bez konieczności ponoszenia ryzyka walutowego.
Warszawska Giełda Papierów Wartościowych stanie się częścią rynku finansowego strefy euro. Będzie bardziej rozpoznawalna i bardziej atrakcyjna. Inwestorzy ze strefy euro będą mogli inwestować w akcje polskich spółek notowanych na WGPW bez ponoszenia ryzyka kursowego.
Przystąpienie Polski do obszaru jednowalutowego otworzy przed polskimi przedsiębiorstwami możliwość pełnego uczestnictwa w eu-ropejskim rynku obligacji, gdzie podmioty o niższej wiary-godności kredytowej oraz firmy z sektorów do tej pory nieobecnych na rynkach finansowych mają łatwiejszy dostęp do kapitału. Papiery dłużne wyemitowane przez polskie przedsiębiorstwa, pozbawione ryzyka kursowego staną się atrakcyjniejsze dla inwestorów ze strefy euro.
Wprowadzenie w Polsce euro uprości procedury księgowania i raportowania dla firm ze strefy euro posiadających filie i odziały w Polsce (i odwrotnie). Obecnie firmy te prowadzą rachunkowość w dwóch walutach, następnie w celu konsolidacji sprawozdań są zmuszone przeliczać sprawozdania finansowe na walutę kraju, w którym zlokalizowana jest główna siedziba firmy.
Nie należy również zapominać, że spełnienie przez Polskę kryteriów zbieżności spowoduje pozytywne zmiany w makroekonomicznym otoczeniu przedsiębiorstw. Niska inflacja to między innymi bardziej przewidywalne warunki podejmowania decyzji inwestycyjnych, z kolei niskie zadłużenie sektora publicznego oraz niski deficyt budżetowy to mniejsze obciążenia dla fiskalne dla przedsiębiorstw.
 
Koszty
Jednym z największych zagrożeń dla krajowych przedsiębiorstw związanych z przyjęciem przez Polskę wspólnej waluty europejskiej będzie wzrost konkurencji ze strony firm strefy euro (spowo-dowany eliminacją ryzyka kursowego oraz większą przejrzystością cenową). Może to doprowadzić do wyeliminowania mało konku-rencyjnych (m.in. drożej produkujących) krajowych przedsiębiorstw. Aby sprostać spodziewanej konkurencji, polscy przedsiębiorcy będą zmuszeni do większej innowacyjności, poszukiwania nowych rozwią-zań technologicznych, obniżania kosztów, dostosowywania asor-tymentu do nowych warunków konkurencyjnych, podnoszenia jakości oferowanych usług i produktów itd.

Zamiana złotego na euro stanie się źródłem wielu wymiernych kosztów, które będą musieli ponieść przedsiębiorcy, aby dostosować się do nowej sytuacji. Koszty te będą dotyczyły przede wszystkim:
  • konieczności przystosowania do euro systemów informatycznych służących do prowadzenia księgowości, płatności elektronicznych, fakturowania, naliczania płac itp.;
  • szkolenia kadr dotyczącego posługiwania się nową walutą, jej rozpoznawania, przeliczania pomiędzy pieniądzem narodowym a euro;
  • dostosowania automatów wrzutowych, sprzedających artykuły spożywcze, bilety komunikacyjne, bilety parkingowe itp. do przyjmowania monet euro.
Ponadto:
  • Wartości kontraktów, należności do zapłacenia, płac, udziałów w spółkach, rachunków w bankach itp. będą musiały zostać przeliczone na euro.
  • Przedsiębiorcy będą musieli zadbać o to, aby kasy fiskalne podawały ceny w euro i drukowały paragony z symbolem euro – €. Terminale do obsługi kart płatniczych będą musiały zostać przystosowane do przyjmowania zapłaty w euro.
  • Pewną niedogodnością dla przedsiębiorców będzie konieczność prezentowania w okresie przejściowym podwójnych cen na produktach, w cennikach oraz w katalogach. Dodatkowo w okresie podwójnej cyrkulacji przedsiębiorstwa będą musiały akceptować oba środki płatnicze, a także księgować wpływy w obu walutach.
  • Przeliczenie cen ze złotego na euro spowoduje zmiany tzw. cen psychologicznych (cen o końcówkach 99 groszy). Aby zachować efekt psychologiczny przedsiębiorcy będą dążyli do zaokrąglenia przeliczonych cen w górę do ulubionej końcówki. Oczywiście zaokrąglenia w górę zwiększą przychody przedsiębiorcy. Istnieje jednak obawa, że konsumenci nauczeni przykładem pierwszych krajów, które przyjęły euro, będą przywiązywać dużo większą uwagę do konwersji cen z walut narodowych na euro, wymuszając na firmach zaokrąglanie cen w dół.

Przyjęcie przez Polskę wspólnej waluty europejskiej stworzy ogromną szansę wielu krajowym podmiotom gospodarczym. Warunkiem jej wykorzystania jest odpowiednie przygotowanie się firm do nowej sytuacji.
Najszybciej pozytywne skutki przystąpienia Polski do Unii Mone-tarnej odczują polskie przedsiębiorstwa biorące udział w wymia-nie handlowej z krajami należącymi do obszaru wspólnej waluty oraz te firmy, dla których euro jest walutą rozliczeniową (płat-ności). Krajowe przedsiębiorstwa powinny być jednak świadome negatywnych konsekwencji wynikających z zastąpienia złotego wspól-ną walutą. Przede wszystkim będą one zmuszone do poniesienia nakładów inwestycyjnych związanych z przystosowaniem się do euro. Ponadto z przyjęciem wspólnej waluty związane jest zagrożenie wzrostu konkurencji ze strony firm należących do obszaru euro.
Polskie firmy powinny postrzegać przyjęcie euro jako wydarzenie o znaczeniu strategicznym, które wymusi na nich przeanalizowanie dotychczasowej działalności i przyczyni się do jej usprawnienia, a nie jako zagrożenie dla funkcjonowania firmy.
 
 

[10] Ryzyko walutowe w stosunku do innych walut pozostanie.
[11] P. Misztal, Zabezpieczenie przed ryzykiem zmian kursu walutowego, Difin, Warszawa 2004, s. 36-37.
[12] Aprecjacja złotego wpływa także na konkurencyjność krajowych eksporterów, którzy chcąc utrzymać zakładaną marżę zysku brutto są zmuszeni do podniesienia cen swoich wyrobów za granicą. Wpływa to na obniżenie konkurencyjności ich produktów.
[13] Warto zwrócić uwagę, że eliminacja kursu złotego w stosunku do euro spowoduje również utratę możliwości osiągnięcia przez te przedsiębiorstwa nadzwyczajnych zysków w przypadku korzystnych zmian kursu walut.
[14] M. Kolka, G. Carbogno­Barnabe, Kiedy polskie przedsiębiorstwa będą w strefie euro – czyli jak ten problem jest widziany przez ludzi biznesu, www.globaleconomy.pl.
[15] Raport na temat korzyści i kosztów przystąpienia polski do strefy euro, wyd. cyt., s. 46.
[16] Według danych z marca 2006 r. podstawowa stopa procentowa w strefie euro wynosiła 2,50% (Zdrożeją kredyty w walutach obcych, artykuł dostępny na: http://biznes.onet.pl). W Polsce – 4% i jest najniższa w historii (S. Karpiński, Stopy znów w dół, „Rzeczpospolita”, 01.03.2006).
[17] Obniżenie koszów pozyskania kapitału powinno doprowadzić do wzrostu inwestycji krajowych.

 

 
Spis treści
Publicystyka
Wybrane problemy metodologii zarządzania
Online and growing
Dbałość o rozwój i śledzenie tendencji rynkowych
Praca studenta
Proces rozszerzania Unii Europejskiej
Aktualności
Koniec dolara, jako waluty międzynarodowej?
Film szkoleniowy dla maturzystów
Niższe ceny na studiach magisterskich uzupełniających w POU
10 pytań do specjalisty
Techniki Produkcyjne w Reklamie (1M2)
Minirepetytorium
Internet w Zarządzaniu (1T2)
Cytat miesiąca
Przeczytaj i wybierz swoje motto
Archiwum
Archiwum artykułów
Kontakt
Formularz kontaktowy